Mutongi weAztecs Montezuma II. Aztec Empire

Muna 1168, mutongi weAztec akatungamirira vanhu vake kubva pachitsuwa cheAstlan vachitsvaga nyika itsva. Maererano nenhau, vaIndia vakadzungaira makore mazana maviri, uye vasisarudze nzvimbo yavanogona kugadzirisa. Asi zvakadaro vakagara pazvitsuwa zviviri zviduku muLake Texcoco. Ikoko vakazadzikisa masimba avo uye masangano, ndokubva vaenda kune imwe nyika yakaorera yemupata weMexico City.

Sezvo vateya nyika yechipiri, vaAztec vakatanga nhoroondo yavo itsva. Vakanga vari vanhu vanobudirira, izvo zvakagara zvichishanda uye zvakarongeka zvakagadzirwa. Asi kuguma kwenhoroondo yavo yakakurumidza uye isingatarisirwi.

Historical and political information

Umambo hweAztec hwakanga hwusati hwagadzirwa kusvika 1440. Icho chakanyatsogadzirirwa muhondo uye hondo nevemunharaunda. Asi muna 1440, Montezuma I inouya nesimba, iyo inounza huwandu hwekuchinja, zvematongerwo enyika uye zvehupfumi. Nekubatsira kwake, umambo hunova mukurumbira munyika yose yeMexico. Simba reuto rake rinotyisa chaizvo. Uye zvakanyanya zvokuti dzimwe dzinza dzinouya kuzova chikamu cheAztec, kuzvipira kune vasungwa vasina hondo.

Nyika yakakura, nyika itsva dzakawedzerwa. Munguva iyi, mutongi weAztec anonzwisisa zvakajeka kuti zvakakosha kuita nhepfenyuro yehutungamiri nehupfumi hwezvematongerwo enyika. Rite yezvibayiro iri kuwedzera. Ichokwadi, kunyange panguva ino hondo dzeropa hadzina kumira, asi dzinoderedzwa nehukama hwepabonde. Semuenzaniso, vatungamiri vakakoka vatongi vevakidzani kuti vaone hondo idzi pakati pevasungwa. Kazhinji vaipera nekufa kwevaviri, asi chiitiko chacho chaityisa chaizvo uye chinonakidza.

Montezuma the Elder

Mutongi weAztecs weMontezuma I Mukuru anouya nesimba muna 1440. Kutonga kwake kunotanga danho idzva mukusimudzirwa kweumambo. Kune huwandu humwe humwe hunove hwakakosha munguva yesimba rake.

Kutanga, zvibayiro zvinowanikwa nenzira yevaduku pakati pevasungwa zviri kuve zvakakurumbira. Hondo yacho yapera nekufa kweumwe wavo, wechipiri akaurayiwa zvakananga nokuda kwevanhu ava. Zvisinei, vaAztec, avo vakatora muvengi ane simba, vakapiwa zvipo zvakasiyana.

Chechipiri, zvinenge zvipi zvese zvibayiro zvinowanikwa mune zvematongerwo enyika. Vatungamiri vekuvakidzani vanokokwa kuti vanakidzwe nekuratidzwa kweropa. Izvi zvinoitwawo kuitira kuti vanhu vawedzere kutya mune vavakidzani.

Uye chechitatu, kuurayiwa kwevanhu vakawanda kuri kuwana mukurumbira. Asi ivo, pane kudaro, kugadzikana mupfungwa kwevanhu veAztec, kuitira kuti vanhu vaone chirango chipi chavanotarisirwa kana vakasarudza kusateerera muprista mukuru kana mutongi (gare gare mapoka aya achabatanidzwa).

Montezuma the Younger uye zvayo

Muna 1502, mutongi weAztec akazova Montezuma II Muduku. Makore ekutonga kwake haana kurangarirwa kuburikidza nekudzorerwa kwakakwana kwenharaunda. Kukunda mamishinari, hongu, akaitwa, asi ivo havana kuuya nezvibereko. Munenge nguva yose yekutonga kwake, Montezuma Muduku akamanikidzwa kuchengetedza masimba kune dzimwe nyika dziripo: hurumende dzakadzingwa, vapanduki vakaparadzwa.

Kufanana nevatungamiri vayo, mutungamiriri uyu haana kukwanisa kutora Tarascans neTlaxcalans. Iyo yekupedzisira yakapa zvachose mutoro wakakwana wevakunda veSpain, vachivapa zvose zvavanoda. Uye izvi zvakaitwa chete kuitira kuti vatsamwisa vaAztec vanovengwa.

Chiyeuchidzo cheMontezuma II chakasara semukuru mukuru wehurumende. Izvo zvematongerwo enyika zvekuwedzera kwechiuto zvakaramba zvichienderera mberi, asi hurumende yakanga yakasununguka. Ropa tsika uye zvibayiro zvakadzokera kumashure, uye kuedza kwakaitwa kuti kuunza vanhu vose veumambo kune hupfumi hwehurumende. Kwakanga kusina kukunda, asi kwaiva nekubatana kunobatsira.

Makore eMontezuma II

Munguva yekutonga kwaMontezuma II, zviitiko zvakasiyana-siyana zvinoshamisa zvinoitika. Izvi zvinosanganisira kwete hondo dzeropa dzinoshandiswa nemutongi mutsva weAztec, asi dzimwe dzisingabatsiri hondo dzechiitiko ichi.

Somuenzaniso, muna 1509 dzinza rakatarisa comet. Ichi chaiva chinotyisa kuona vaAztec, nokuti vakanga vasingagoni kutsanangura chikonzero chekuonekwa kwechinhu chinopenya chiri kudenga. Vapristi vakanga vasingakwanisi kududzira shoko, kunyange zvazvo munhu wose aive nechokwadi chokuti aya ndiwo mazwi evaMwari.

Mumakore 1512-1514. MuMambo kune njodzi dzakawanda dzinongoitika dzoga dzinotanga nekudengenyeka kwepasi kwakasimba uye kuguma nekunaya kwemvura panyika. Vanhu vazhinji vanofa uye kukohwa, nguva yenzara inouya. Kwemakore anoverengeka hondo dzinomiswa, sezvo pasina simba uye hapana chido chekuunganidza masoja ehondo itsva yehondo.

Muna 1515, kwekutanga kokutanga muhurumende, runyerekupe rwakapararira kuti vanhu vatsvuku vaiva ndebvu vakabuda kumaodzanyemba. Vapristi vanodudzira izvi sevanhu kuratidzwa kweMwari. Saka, Montezuma haasi kuronga kuzvizvidzivirira kune avo vanoparadza, ari kuzosangana navo nemaoko akazaruka.

Rufu rweMontezuma II

Apo vaIndia vakatanga kutanga vanzwa nezvevatorwa kubva kune dzimwe makondinendi, mutongi weAztec akatuma vatumwa vake kwavari. Pakudzoka kwavo vaifanira kutaura pamusoro pechimiro chevanhu vatsva, uyewo kuvatora. Mushure mokuverenga ruzivo rwakagamuchirwa, zvakasarudzwa kuti Hernan Cortes igamba uye Mwari. Nokudaro, Montezuma Muduku anorayira maIndia kugamuchira vaSpanish vakanaka uye vane ushamwari.

Mazuva mashomanana okutanga ushamwari huri pakati pevanhu vaviri vakasiyana huchengetedzwa. Asi, sezvazvakazoitika, basa revaSpain rakanga risina zvinangwa zvakajeka. Vanhu vokuEurope vaiita sevaIndia vachikarira goridhe, sezvavakapamba pfuma yose, vakatora michina yegoridhe, nzvimbo dzakapambwa nemakuva. Kushivirira kweVaAztec kwakasvika pakaguma, vakashandura ngoni kutsamwa.

Apo Montezuma akaenda kune chikamu kuti anonyaradze boka revanhu, akatakwa nematombo. Pane zvirevo zviviri zvekufa kwake. Maererano nekutanga, akafa nekukuvadzwa kunotsigirwa nevamwe vanhu vemamwe marudzi; Pechipiri - yakaurayiwa nevaSpanish, avo vaakasarudza kurwisa.

Pfuma yeMontezuma

VaSpain vakawana nzvimbo dzakawanda apo pfuma yeAztec yakavanzwa. Pakutanga, pavakanga vachiri shamwari dzakanaka nevaIndia, vakawana brickwork itsva mumasvingo eimba yehurumende. Zviri pachena kuti vakasarudza kuona chakavanzika shure kwavo. Paiva nezvakawanda zvezvishongo, ndarama. Achifunga kuti vaIndia vanogona kuvanza imwe pfuma, vaSpanish havana kuzviita kuti vaiziva chero chinhu.

Asi Montezuma akanga ane hanya. Akaona kuti matombo akanga achifamba. Nokudaro, mutongi akapa vaSpain pfuma iyo yavakawana sechipo. Akavakumbira kuti vatore ndarama yose kuvakuru veSpain, vachifunga kuti vaizobva muumambo. Asi vavengi vacho vakaramba, vachitsvaka kuwana imwe ndarama.

Pfuma yevaAztec yakange yava kuda kupera. Zvisinei, pane pfungwa yokuti dzimwe hupfumi dzakaramba dzichiripo kusvikira nhasi.

Mhedziso

Zvinotendwa kuti mambo wekupedzisira wevaIndia ainzi Montezuma II. Asi chaizvoizvo hazvisizvo. Munguva yehondo nevanokunda veSpain, kukomba kweguta guru reumambo hweAztec rakaitwa. Simba reCortes raigara richisimbiswa. Mukati memwedzi miviri zvakange zvichikwanisika kuzadzikisa zvakakwana kuguta revaIndia, zvekuti vose zvavo vakaparadzwa.

Pamberi kupera kwakakwana kwehurumende musi waAugust 13, 1521, vaSpanish vakabata ngarava pagungwa, apo vanhu vakanaka vaiva. Vakaedza kutiza. Pano paiva Guatemoc, mambo wekupedzisira weAztec uyo akaroora mwanasikana mudiki weMontezuma. Akatambudzwa kuti aone kuti pane imwe pfuma yakavanzwa. Asi kunyange mushure memazuva mashomanana ekumanikidzwa, Guatemoc haina kutaura.