Zita reSayenzi rinodzidzei kubudirira kwevanhu? Ndeipi basa rayo?

Chikoro chiyeuchidzo chakanaka kune munhu. Asi nguva inopfuura uye imwe ruzivo inokanganwa. Bvunza mumwe mushure memakore gumi kana makumi maviri mushure mokunge apedza kudzidza, ndeupi zita resainzi, iyo inodzidza kukura kwevanhu, naizvozvo haisi chokwadi chokuti iwe uchawana mhinduro. Uye iri nyore kusingabviri: zita racho nhoroondo. Ngationei pane zvakadzama, tichavandudza ruzivo rwehuwandu, tongororei basa resainzi mukusimudzirwa kwevanhu, nzira dzekutsvakurudza uye kudzidza, nezvimwe nyaya dzakawanda. Pashure pezvose, avo vanoyeuka nyaya yacho, zvakaoma zvikuru kutarisira.

General information

Pakutanga, iyi sayenzi, iyo inodzidza kusimbiswa kwesangano revanhu, haina kuonekwa saizvozvi. Yakanga yakaenzana neunyanzvi nemabhuku. Pakutanga, basa rezvakaitika rakaderedzwa kusvika kukudzwa kwevatongi vakasiyana-siyana uye nhau pamusoro pezvavanoita. Nokuda kweizvi, zvinyorwa uye mapurusi zvakaitika, zvinyorwa uye zvinyorwa zvinyorwa zvakanyorwa. Muzvinyorwa zvekare zvechiGiriki, nhoroondo yekodhi yaiva Clio. Zita rayo rinobva pashoko rokuti "kudzai," izvo zvinotipa pfungwa yekukosha kwayo panguva iyoyo. Mazuva ano nyika mabhuku ezvakaitika kare anotarisa kupa rusarura rusaruri. Asi vanhu vanonyora izvi, saka hazvisi nguva dzose. Izvo hazvina kubvumirana pamusoro pezvakaitika kare. Iyi sayenzi yekusimbiswa kwevanhu ine tsanangudzo dzinenge makumi matatu. Munzira dzakawanda, maonero evanhu nemafungiro ake efilosofi anokuvadza pfungwa. Uyezve nhoroondo isayenzi pamusoro pemitemo yekusimudzirwa kwevanhu. Inokubvumira kufunga nezvekukanganisa kwekare kuitira kuti uve nehunobudirira iye zvino uye munguva yemberi.

Approaches

Ndeipi nzira inoshandiswa nesayenzi yekudzidza kubudirira kwevanhu? Kana munhu ari pfuma yepfuma achibatira mazviri, zvino nhoroondo inofungidzirwa kuongorora dzimwe mhando dzekusimudzira, izvo zvisingakwanisi pane imwe nguva-nguva yekugadzirisa nguva. Munzira yekuMarxist, kunyanya kunobhadharwa kubasa, kune nzira dzekugadzira nekuzadzikisa kwehupfumi. Mukuwedzera, vanofunga zvakasiyana-siyana mamiriro ezvinhu emamiriro ezvinhu akadai sekubatana kwenyika dzakasiyana-siyana, kirasi yekurwa, nzvimbo yekuongorora uye dzimwe dzidzo. Iko kunewo nzira yakawanda yekutenderera kune zvidzidzo. Haana kuziva kuvapo kwechikonzero chimwe chete chekusimudzira munhoroondo yevanhu, asi vanoteerera kune pfungwa yokuti zvinhu zvakasiyana-siyana zvakashanda munzanga. Izvo, zvakare, zvinotungamirirwa nemapoka emagariro evanhu nemasangano.

Scientific method

Chero nzira ipi zvayo inoshandiswa nemunhu, pane zvimwe zvinowanikwa. Nokudaro, tsvakurudzo inoshandisa masayenzi ezvesayenzi uye zvimwe zvikamu. Chinyanya kukosha chekupedzisira ndicho chirevo che "nguva yekare". Muchikamu ichi, chiitiko chisingadikanwi chinoratidzirwa mune zvenguva uye nzvimbo yekuita. Nhoroondo, zvisinei, senzira inoonekwa sesangano pakati pezviitiko zvakasiyana. Uyewo iyi sayenzi, iyo inodzidza kukurudzirwa kwevanhu, inoshanda chete nezvinyorwa. Dzinoumba hwaro hwezivo. Izvo zviri pamusoro pavo izvo zvose pfungwa uye pfungwa dzinobva. Kuvimbika kwezvokwadi kunowanzoenderana nekunzwisisa kwechokwadi chenhoroondo uye nzira yekuvandudza. Saka ngatiteerere zvakanyanya kwavari.

Historical fact

Iyi pfungwa inofungidzirwa mumatambudziko maviri:

1. Chiitiko icho chakaitika.
2. Kuratidzwa kwaro mune senzi rezvakaitika kare.

Kune ukama hwepedyo pakati pavo. Saka, mamwe mazano anogona kupa muverengi nemashoko mashomanana kuitira kuti ainyatsonzwisisa. Nokudaro, anoshandiswa nedzimwe "mazwi" anotaurwa nevanyori venhau dzakaitika. Zvinoreva zvinyorwa zvinoenderana nemafungiro, zvinyorwa uye maonero ezvesayenzi. Nokudaro, kukanganisa kwesayenzi pakuchengetwa kwevanhu hakufaniri kurerutswa. Mushure mezvose, vanhu vanogadzira sayenzi uye vanowira pasi peshoko remhinduro. Izvi zvinoreva here kuti hazvigoneki kuwana chokwadi chenhoroondo? Kwete, hazvisi. Pfungwa dzevanhu nezvechokwadi dziri kuchinja. Sayenzi inokura kubva kusina kukwana kana kushamwaridzana neshamwari kune imwe nzira yakakwana uye yakarurama yedhipatimendi yekumiririra. Asi usatarisira chokwadi chakakwana. Chero bedzi paine rusununguko, chitsauko chekupedzisira chezvakaitika hachina kunyorwa.

Sources

Izvo zvakakosha kune nhoroondo, iyi sayenzi yemitemo yekusimudzirwa kwevanhu, kukudziridza nekuvandudza, kutitumira ine mashoko akakwana uye akajeka. Pane mapoka matanhatu ezvinyorwa:

1. Yakanyorwa. Sezvo zvinyorwa zvakadaro zvinonzi epigraphic zvinyorwa, graffiti, birch bark tsamba uye zvinyorwa.
2. Real. Izvi zvinosanganisira midziyo, midziyo, mbatya, zvinhu zveimba, zvishongo, mari, zvigaro zvezvivakwa, zvombo, nezvimwe zvakadaro.
3. Ethnographic. Kurambira uye zvipfeko zvehupenyu hwekare, izvo zvakasara kusvikira nhasi.
4. Folklore. Izvi ndezvenhengo vanhu vakanaka - nziyo, nhoroondo, nhau, nheyo, zvirevo nezvimwe zvakadaro.
5. Linguistic. Mazita evanhu, mazita ekugara uye akafanana.
6. Cinematographic uye mapepa mapepa.

Kudzidza Nhoroondo

Tatoverenga zvakawanda zvakawanda. Saka ngatitsvakei kuti sayenzi ndeyei, iyo inodzidza kukurudzirwa kwevanhu kubva pakutsvakurudza kwemaonero. Pakutanga, inofanira kuonekwa kuti izwi rokuti "nhoroondo" rine zvinyorwa zviviri. Iyo yekare inoshandiswa kureva nzira yekusimudzirwa munguva (munhu mumwechete kana wevanhu vose). Icho chirevo chechipiri chinoshandisa sayenzi, iyo inotarisa zvose ma nuances nezvimwe zvezviitiko izvi. Kunyanya kukosha munyaya ino kunowedzerwa nemunharaunda yekuvandudzwa kwehurumende. Uyewo, munhu haafaniri kukanganwa kubudirira kwehupfumi. Zvinhu zvakawanda zvinogona kunzwisiswa neizvi. Saka, "hupfumi" inogona kushandiswa sechirevo chechirevo chezwi "tsika". Izwi iri rinoshandiswawo kuratidza danho rekusimudzira hupfumi, pamwe chete nehutano hwemweya uye hwekunyama.

Mhedziso

Nhoroondo inokosha inyanzvi kune vagari venyika ipi zvayo. Vatongi venyika dzine rubatsiro rwavo vanogona kutarisa zvikanganiso zvakawanda nekudzivisa, vanhu havazobvumi mapenzi kuti atonge, izvo zvinogona kuparadza nzira dzakawanda dzehutano. Zvechokwadi, nokuda kwekuzadza kwakakwana kwehuunhu, hazvina kukwana kuziva nhoroondo. Asi inogona kuva nheyo yakanaka. Kufanirwa kurangarira kuti vana vaduku vanoudzwa pamusoro pekare nevabereki vavo, kwete ivo voga, asiwo vanasekuru vavo, vanambuya nemamwe hama. Kubva kubva munyaya idzi chizvarwa chitsva chinowana ruzivo pamusoro pekuita maitiro munharaunda, ndeapi maitiro ekubvumirana anogamuchirwa - uye akawanda mamwe mashoko. Kunyange kana pasina chido chekuenda mune zvematongerwo enyika, zvino munhu anofanira kuziva nhoroondo. Zvichida kuitira kuti uzive pamusoro pekushungurudza kwezvinetso uye, kana zvichidiwa, kuti uite simba rose kuitira kuti matambudziko asagadziriswe nehurumende, asi iye uye munhu wacho.